Türkçe AI Prompt Yazarken Karşılaştığım 5 Dil Tuzağı

FendyChat'in çekirdeğinde "Türkçe yapay zekânın doğal konuşması" var. Aylardır prompt yazıp deniyoruz ve şunu net gördüm: İngilizce prompt mühendisliğinden öğrendiklerinizin bir kısmı Türkçe'de aynen işe yarıyor, önemli bir kısmı ise Türkçe'nin kendi yapısı yüzünden yeniden düşünülmek zorunda. Bu yazıda en sık düştüğüm 5 tuzağı ve nasıl çıktığımı yazıyorum.

Bu da Marka Tonu AI Prompt Rehberi ve İlk 50 Kullanıcımızdan Aldığımız 5 Garip İstek yazılarımız gibi build-in-public serisinin parçası.

Tuzak 1: Ek değişimi (suffix variation)

İngilizce'de "running shoes" veya "shoes for running" yazsan AI fark eder, anlam aynı. Türkçe'de ekler kelime köküne kayıyor ve AI bazen yanlış ek seçiyor.

Yanlış prompt çıktısı

Müşteri: "kargo ne zaman gelir" AI: "Siparişinizi yarın gönderecekiz" ❌

gönderecekiz yerine göndereceğiz olmalı. Bu tip ek hataları küçük ve eski modellerde daha sık, güncel büyük modellerde daha nadir görülüyor — ama nadir olması yetmiyor: marka hesabından çıkan tek bir bozuk cümle bile itibar açısından maliyetli.

Çözüm

Prompt'a örnek-tabanlı kural ekledim:

ÖNEMLİ - Türkçe ek doğruluğu:
- Birinci çoğul şahıs gelecek zaman: "-acağız", "-eceğiz" (asla "-akiz", "-eciz")
  Doğru: göndereceğiz, geleceğiz
  Yanlış: gönderecekiz, gelecekiz

- Belirtme hali: "-i", "-ı", "-u", "-ü" (kelime köküyle uyumlu)
  Doğru: kitabı, evi, sözü
  Yanlış: kitabı, evi (yanlış uyum varsa)

Eğer emin değilsen iki kelime kullan: "kargo ile yarın yola çıkıyor"

Bu kuralı ekledikten sonra ek hatalarını yanıtlarda gözle görülür biçimde daha az görür olduk.

Tuzak 2: Samimi / resmi geçişi

İngilizce'de "you" tek. Türkçe'de "sen" / "siz" arasında geçiş hata olduğunda dramatik: aynı yanıt içinde "Senin için" + "Size yardımcı olurum" derse müşteri kafayı yer.

Yanlış prompt

Marka tonu: samimi, dostane, resmi olmayan

Yanlış çıktı

Müşteri: "Size bir sorum vardı" AI: "Tabii, sana yardımcı olabilirim! Ne sormak istersin? Ürünlerimizi inceleyebilirsiniz." ❌

"Sen" + "siniz" tek yanıtta — kontrolsüz geçiş.

Çözüm

Tek bir kelime ekledim ama hayat değiştirdi:

Hitap: SADECE "siz" kullan, asla "sen" değil. Müşteri "sen" derse bile sen "siz" cevap ver.
Tek istisna: müşteri açıkça "lütfen 'sen' diye konuş" derse.

Veya tam tersi:

Hitap: SADECE "sen" kullan, samimi ton. Asla "siz" deme.

Net bir kural seçmek = tutarlı çıktı. "Marka tonu samimi" demek yetmiyor — kelime düzeyinde komut gerekiyor.

Tuzak 3: Pasif fazlalığı

İngilizce prompt'larında pasif yapı (passive voice) yaygın ve normal. Türkçe AI çıktısına geçince yapay geliyor.

Yanlış çıktı (İngilizce'den çevirilmiş gibi)

"Siparişiniz alınmıştır. Ürününüz hazırlanmaktadır. Bilgi tarafınıza iletilecektir."

Üç pasif yapı arka arkaya — kafe sahibi konuşmasında asla öyle bir şey demez. Robotik.

Doğal Türkçe alternatif

"Siparişinizi aldım. Şu anda hazırlıyorum, yola çıkar çıkmaz size haber veririm."

Aktif fiil + birinci tekil/çoğul kişi. Marka konuşuyor, sistem rapor vermiyor.

Prompt kuralı

Türkçe doğallık kuralları:
- Pasif yerine aktif çatıyı tercih et
  ❌ "Mesajınız iletilmiştir"
  ✅ "Mesajını ekibe ilettim"
- "İlerleyen zamanda" değil "yakında"
- "Tarafınıza" değil "sana"
- Resmi raporlama dili değil, doğal konuşma

Bu basit kuralla AI çıktısı e-postadan WhatsApp tonuna indi — tam istediğimiz şey.

Tuzak 4: Anglicizm sızması

GPT-4 dahil bütün modeller İngilizce'de çok daha fazla data ile eğitildi. Türkçe çıktıda İngilizce kavramlar sızıyor:

"Bu ürün best seller'ımız" ❌ "Customer service ekibimiz hemen bakar" ❌ "Stock'ta var" ❌

Müşteri "ne dedin?" der. Marka kişiliğinden de uzak.

Çözüm

Yasaklı kelime listesi:

Asla kullanma (Türkçe karşılığını kullan):
- best seller → çok satan / favori
- customer service → müşteri hizmetleri / ekibimiz
- stock → stok (lowercase OK ama "stock'ta var" değil "stokta var")
- ASAP → en kısa zamanda
- delivery → teslimat / kargo
- review → değerlendirme / yorum
- discount → indirim
- order → sipariş
- product → ürün

Müşteri İngilizce kelime kullanırsa sen Türkçe karşılığıyla yanıt ver.

Yasaklı kelime listesi prompt'un en uzun bölümü oldu. Karşılığında çıktı belirgin şekilde Türkçeleşti — İngilizce sızıntısı artık istisna.

Tuzak 5: Hitap yanlışları

Türkçe'de "Bey", "Hanım", "Sayın" hitapları yanlış kullanılırsa komik olur:

Müşteri username: @selim_taner AI: "Selim Hanım, sipariş geldi" ❌

Selim erkek ismi, AI "Hanım" eklemiş. Ya da:

Müşteri username: @aysebursa1990 AI: "Ayse Bursa1990 Bey, hoş geldiniz" ❌

Ayşe kadın ismi, AI cinsiyeti tahmin edemedi + username'i parse edemedi.

Çözüm

Hitap yaklaşımımı değiştirdim:

Hitap kuralı (kritik):
- Müşterinin username'inden cinsiyet TAHMIN ETME (yanlış olabilir)
- "Bey" / "Hanım" KULLANMA (yanlış kullanırsan rahatsız edici)
- Default hitap: "Merhaba!" veya isim çekebiliyorsan "Merhaba [isim]!"
- İsim çekemezsen sadece "Merhaba" — boş geçme
- "Sayın" çok resmi, sadece hukuki/kurumsal markalarda

Username parse:
- @ayse_butik → "Ayşe" çek (alfanumerik öncesi)
- @user1234 → isim yok, "Merhaba"
- Boşluksa "Merhaba" yeterli

Bu basit kuralla "Bey/Hanım" yanlışları tamamen gündemden çıktı — çünkü artık AI bu tahmini hiç yapmıyor.

Bonus tuzak: ünlü uyumu

Türkçe'nin "ünlü uyumu" kuralı (a/ı/o/u kalın → kalın ek; e/i/ö/ü ince → ince ek) modellerin ara ara takıldığı bir yer.

Yanlış: kitablar (kitaplar olmalı)
Yanlış: yumurtuler (yumurtalar olmalı)
Yanlış: gülan (gülen olmalı)

Güncel büyük modellerde nadir görülüyor, ama dil hassasiyeti yüksek bir markaysan prompt'a şunu ekle:

Ünlü uyumuna dikkat:
- Kalın ünlü (a, ı, o, u) → kalın ek (-lar, -dan, -lık)
- İnce ünlü (e, i, ö, ü) → ince ek (-ler, -den, -lik)
- Emin değilsen kelimeyi parçalama, başka kelime kullan.

4 ay önce vs şimdi

İlk prompt'um (4 ay önce, lansman):

Sen FendyChat'in marka asistanısın. Müşterilere yardımcı ol. Samimi ol.

Şu anki prompt'um (kısaltılmış versiyon):

[Kimlik]
Sen [marka adı]'nın AI müşteri asistanı Fendy'sin.

[Hitap]
SADECE "siz" kullan. Müşteri username'inden cinsiyet tahmin etme.
"Bey/Hanım" yasak. Default: "Merhaba!" veya "Merhaba [isim]!"

[Ton]
- Aktif çatı (pasif yasak)
- Doğal konuşma (rapor değil)
- Anglicism yasak: [yasaklı kelime listesi]

[Sınır]
- Stok bilgisini uydurma → "kontrol edip dönelim"
- Fiyat indirimi söz verme → "ekibe iletip dönelim"
- Şikayet/iade → İNSANA YÖNLENDIR

[Format]
- 2-3 cümle yanıt
- 1-2 emoji (eğer marka açık tutmuşsa)
- İmza: "—Fendy" eklenmesin (otomatik düzenleme tarafı)

[Örnekler]
[10 doğru/yanlış örneği]

Prompt epeyce uzadı. Karşılığında çıktı kalitesi belirgin şekilde arttı. Ders şu: AI kötü değildi, prompt'um eksikti.

Model seçimi konusunda

Sık gelen soru: "Hangi modeli kullanıyorsunuz?" Modelleri kendi Türkçe testlerimizle deniyoruz ve kullanım senaryosuna göre ayırıyoruz — rutin, kalıplaşmış yanıtlar için daha küçük ve hızlı bir model, hassas veya karmaşık konuşmalar için daha güçlü bir model.

Burada modellere puan verip sıralama yapmayacağım; bunun iki sebebi var. Birincisi, model sürümleri hızla değişiyor, bugün yazdığım bir sıralama birkaç ay sonra yanlış olur. İkincisi, Türkçe kalitesi tek başına modele değil, prompt'a ve kullanım senaryosuna da bağlı. Kendi metinlerinizle, kendi müşteri sorularınızla test edin — bu, herhangi bir listeden daha güvenilir sonuç verir.

3 anahtar ders

1. İngilizce prompt mühendisliği Türkçe'ye direkt çevrilmez. Bir kısmı işe yarar, bir kısmı yanıltır.
2. Yasak liste, izinli listeden daha güçlü. "Anglicism kullanma" + somut kelime listesi, "Türkçe konuş" demekten çok daha etkili.
3. Örnek tabanlı öğretme her şeyden iyi. "Şu yanıt yanlış, şu yanıt doğru" diye göstermek, kural anlatmaktan daha hızlı sonuç veriyor.

---

Bu 5 tuzaktan herhangi birine takılmışsan ya da kendi bulduğun başka bir tuzak varsa bana yaz — bir sonraki versiyona ekleyeyim. Kullandığımız prompt yapısını ve sektör bazlı şablonları marka tonu prompt rehberimizde paylaşıyoruz.

📚 İlgili yazılar: Marka Tonu AI Prompt Rehberi (4 katmanlı mimari), İlk 50 Kullanıcımızdan Aldığımız 5 Garip İstek, ManyChat'ten FendyChat'e Geçiş, FendyChat Kurarken Yaptığım 3 Hata.

FendyChat'i 5 dakikada dene, Türkçe doğal yanıtın gerçekten ne demek olduğunu prod'da gör.