Türkçe AI Prompt Yazarken Karşılaştığım 5 Dil Tuzağı

FendyChat'in core'u "Türkçe yapay zekânın doğal konuşması". Geçen 6 ay boyunca yüzlerce prompt yazdık, daha fazlasını test ettik. İngilizce prompt mühendisliğinden öğrenilenler Türkçe'de %40 işe yarar, kalan %60 Türkçe'ye özgü. Bu yazıda en sık düştüğüm 5 tuzağı ve nasıl çıktığımı yazıyorum.

Bu da Marka Tonu AI Prompt Rehberi ve İlk 50 Kullanıcımızdan Aldığımız 5 Garip İstek yazılarımız gibi build-in-public serisinin parçası.

Tuzak 1: Ek değişimi (suffix variation)

İngilizce'de "running shoes" veya "shoes for running" yazsan AI fark eder, anlam aynı. Türkçe'de ekler kelime köküne kayıyor ve AI bazen yanlış ek seçiyor.

Yanlış prompt çıktısı

Müşteri: "kargo ne zaman gelir" AI: "Siparişinizi yarın gönderecekiz" ❌

gönderecekiz yerine göndereceğiz olmalı. Gemini ve eski GPT-3.5 sık yapıyor. GPT-4 ve Claude'da %95 doğru ama %5 hata bile marka itibarı için maliyetli.

Çözüm

Prompt'a örnek-tabanlı kural ekledim:

ÖNEMLİ - Türkçe ek doğruluğu:
- Birinci çoğul şahıs gelecek zaman: "-acağız", "-eceğiz" (asla "-akiz", "-eciz")
  Doğru: göndereceğiz, geleceğiz
  Yanlış: gönderecekiz, gelecekiz

- Belirtme hali: "-i", "-ı", "-u", "-ü" (kelime köküyle uyumlu)
  Doğru: kitabı, evi, sözü
  Yanlış: kitabı, evi (yanlış uyum varsa)

Eğer emin değilsen iki kelime kullan: "kargo ile yarın yola çıkıyor"

Bu prompt ile ek hatası %5'ten %0.3'e düştü.

Tuzak 2: Samimi / resmi geçişi

İngilizce'de "you" tek. Türkçe'de "sen" / "siz" arasında geçiş hata olduğunda dramatik: aynı yanıt içinde "Senin için" + "Size yardımcı olurum" derse müşteri kafayı yer.

Yanlış prompt

Marka tonu: samimi, dostane, resmi olmayan

Yanlış çıktı

Müşteri: "Size bir sorum vardı" AI: "Tabii, sana yardımcı olabilirim! Ne sormak istersin? Ürünlerimizi inceleyebilirsiniz." ❌

"Sen" + "siniz" tek yanıtta — kontrolsüz geçiş.

Çözüm

Tek bir kelime ekledim ama hayat değiştirdi:

Hitap: SADECE "siz" kullan, asla "sen" değil. Müşteri "sen" derse bile sen "siz" cevap ver.
Tek istisna: müşteri açıkça "lütfen 'sen' diye konuş" derse.

Veya tam tersi:

Hitap: SADECE "sen" kullan, samimi ton. Asla "siz" deme.

Net bir kural seçmek = tutarlı çıktı. "Marka tonu samimi" demek yetmiyor — kelime düzeyinde komut gerekiyor.

Tuzak 3: Pasif fazlalığı

İngilizce prompt'larında pasif yapı (passive voice) yaygın ve normal. Türkçe AI çıktısına geçince yapay geliyor.

Yanlış çıktı (İngilizce'den çevirilmiş gibi)

"Siparişiniz alınmıştır. Ürününüz hazırlanmaktadır. Bilgi tarafınıza iletilecektir."

Üç pasif yapı arka arkaya — kafe sahibi konuşmasında asla öyle bir şey demez. Robotik.

Doğal Türkçe alternatif

"Siparişinizi aldım. Şu anda hazırlıyorum, yola çıkar çıkmaz size haber veririm."

Aktif fiil + birinci tekil/çoğul kişi. Marka konuşuyor, sistem rapor vermiyor.

Prompt kuralı

Türkçe doğallık kuralları:
- Pasif yerine aktif çatıyı tercih et
  ❌ "Mesajınız iletilmiştir"
  ✅ "Mesajını ekibe ilettim"
- "İlerleyen zamanda" değil "yakında"
- "Tarafınıza" değil "sana"
- Resmi raporlama dili değil, doğal konuşma

Bu basit kuralla AI çıktısı e-postadan WhatsApp tonuna indi — tam istediğimiz şey.

Tuzak 4: Anglicizm sızması

GPT-4 dahil bütün modeller İngilizce'de çok daha fazla data ile eğitildi. Türkçe çıktıda İngilizce kavramlar sızıyor:

"Bu ürün best seller'ımız" ❌ "Customer service ekibimiz hemen bakar" ❌ "Stock'ta var" ❌

Müşteri "ne dedin?" der. Marka kişiliğinden de uzak.

Çözüm

Yasaklı kelime listesi:

Asla kullanma (Türkçe karşılığını kullan):
- best seller → çok satan / favori
- customer service → müşteri hizmetleri / ekibimiz
- stock → stok (lowercase OK ama "stock'ta var" değil "stokta var")
- ASAP → en kısa zamanda
- delivery → teslimat / kargo
- review → değerlendirme / yorum
- discount → indirim
- order → sipariş
- product → ürün

Müşteri İngilizce kelime kullanırsa sen Türkçe karşılığıyla yanıt ver.

Yasaklı kelime listesi prompt'un en uzun bölümü oldu (60+ kelime). Ama AI çıktısı %100 Türkçe — hiçbir İngilizce sızıntısı yok.

Tuzak 5: Hitap yanlışları

Türkçe'de "Bey", "Hanım", "Sayın" hitapları yanlış kullanılırsa komik olur:

Müşteri username: @selim_taner AI: "Selim Hanım, sipariş geldi" ❌

Selim erkek ismi, AI "Hanım" eklemiş. Ya da:

Müşteri username: @aysebursa1990 AI: "Ayse Bursa1990 Bey, hoş geldiniz" ❌

Ayşe kadın ismi, AI cinsiyeti tahmin edemedi + username'i parse edemedi.

Çözüm

Hitap yaklaşımımı değiştirdim:

Hitap kuralı (kritik):
- Müşterinin username'inden cinsiyet TAHMIN ETME (yanlış olabilir)
- "Bey" / "Hanım" KULLANMA (yanlış kullanırsan rahatsız edici)
- Default hitap: "Merhaba!" veya isim çekebiliyorsan "Merhaba [isim]!"
- İsim çekemezsen sadece "Merhaba" — boş geçme
- "Sayın" çok resmi, sadece hukuki/kurumsal markalarda

Username parse:
- @ayse_butik → "Ayşe" çek (alfanumerik öncesi)
- @user1234 → isim yok, "Merhaba"
- Boşluksa "Merhaba" yeterli

Bu basit kuralla "Bey/Hanım" yanlışları sıfıra düştü.

Bonus tuzak: ünlü uyumu

Türkçe'nin sahip olduğu "ünlü uyumu" kuralı (a/ı/o/u kalın → kalın ek; e/i/ö/ü ince → ince ek) AI'da %5 hatalı.

Yanlış: kitablar (kitaplar olmalı)
Yanlış: yumurtuler (yumurtalar olmalı)
Yanlış: gülan (gülen olmalı)

Çoğu büyük modelde nadir, ama hassas bir markaysan prompt'a:

Ünlü uyumuna dikkat:
- Kalın ünlü (a, ı, o, u) → kalın ek (-lar, -dan, -lık)
- İnce ünlü (e, i, ö, ü) → ince ek (-ler, -den, -lik)
- Emin değilsen kelimeyi parçalama, başka kelime kullan.

4 ay önce vs şimdi

İlk prompt'um (4 ay önce, lansman):

Sen FendyChat'in marka asistanısın. Müşterilere yardımcı ol. Samimi ol.

Şu anki prompt'um (kısaltılmış versiyon):

[Kimlik]
Sen [marka adı]'nın AI müşteri asistanı Fendy'sin.

[Hitap]
SADECE "siz" kullan. Müşteri username'inden cinsiyet tahmin etme.
"Bey/Hanım" yasak. Default: "Merhaba!" veya "Merhaba [isim]!"

[Ton]
- Aktif çatı (pasif yasak)
- Doğal konuşma (rapor değil)
- Anglicism yasak: [60 kelimelik liste]

[Sınır]
- Stok bilgisini uydurma → "kontrol edip dönelim"
- Fiyat indirimi söz verme → "ekibe iletip dönelim"
- Şikayet/iade → İNSANA YÖNLENDIR

[Format]
- 2-3 cümle yanıt
- 1-2 emoji (eğer marka açık tutmuşsa)
- İmza: "—Fendy" eklenmesin (otomatik düzenleme tarafı)

[Örnekler]
[10 doğru/yanlış örneği]

Prompt 400 → 1.800 kelime büyüdü. Tahmin edersin: çıktı kalitesi çok daha iyi. AI kötü değil, prompt'um eksikti.

Hangi modeli kullanıyorum?

Test ettim:

• GPT-4o-mini: %85 Türkçe doğruluk, %15 hata. Hızlı, ucuz.
• GPT-4o: %95 doğruluk. Pahalı, hızlı.
• Claude 3.5 Sonnet: %93 doğruluk. Daha "yaratıcı".
• Gemini Flash: %78 doğruluk. Ucuz ama Türkçe ek hataları sık.
• Türk modeller (Cosmos vb.): deneme aşamasında, henüz prod'a çıkmadı.

FendyChat şu an: GPT-4o-mini (sıradan), GPT-4o (hassas/karmaşık) — hibrit.

3 anahtar ders

1. İngilizce prompt mühendisliği Türkçe'ye direkt çevrilmez. Yarısı işe yarar, yarısı yanıltır.
2. Yasak liste, izinli listeden daha güçlü. "Anglicism kullanma" + 60 kelime > "Türkçe konuş".
3. Örnek tabanlı öğretme her şeyden iyi. "Şu yanıt yanlış, şu yanıt doğru" gösterirsen AI %3-5 daha iyi yapıyor.

---

Bu 5 tuzaktan herhangi birine takılmışsan ya da kendi bulduğun başka bir tuzak varsa bana yaz — bir sonraki versiyona ekleyim. FendyChat prompt'larımızı GitHub'da open-sourcing'e açtık zaten, sektör bazlı şablonları orada bulabilirsin.

📚 İlgili yazılar: Marka Tonu AI Prompt Rehberi (4 katmanlı mimari), İlk 50 Kullanıcımızdan Aldığımız 5 Garip İstek, ManyChat'ten FendyChat'e Geçiş, FendyChat Kurarken Yaptığım 3 Hata.

FendyChat'i 5 dakikada dene, Türkçe doğal yanıtın gerçekten ne demek olduğunu prod'da gör.